Mijn kind met AD(H)D doet het niet goed op school

Hij komt bij me langs omdat het niet goed gaat op school. Laat ik hem even Ruben noemen. Een aardige jongen die intelligent overkomt en gelijk makkelijk contact maakt.

Hij is ‘afgezakt’ van tweetalig gymnasium naar Havo en vandaar weer naar VMBO-t, en is daar met hakken over de sloot geslaagd. Nu is hij 18 en is in het eerste jaar van het MBO blijven zitten. Zijn ouders hebben hem laten onderzoeken bij een psycholoog. Ze waren het zat omdat ze dachten dat hij er met de pet naar gooide. Uit het onderzoek kwam naar voren dat hij een bovengemiddeld IQ heeft én ADD. Er zit dus veel meer in hem dan eruit komt.

Maar de huidige situatie is dus dat hij is blijven zitten op het MBO. Voor vakken waarin hij niet is geïnteresseerd krijgt hij zichzelf niet gemotiveerd, maar voor vakken die hem wel interesseren is hij de beste van de klas. Dan gaat hij ‘als een speer’, haalt prachtige cijfers en heeft zijn huiswerk vaak al af tijdens de les. Easy.

Ik vraag wat door over de problemen op school. Al snel blijkt dat hij vaak in de problemen komt door zijn gedrag. Docenten doen vaak dingen die volgens hem ‘niet kloppen’ en hij kan het dan niet laten ze te corrigeren. Of ze nemen een beslissing die volgens hem niet eerlijk is, en ook dan reageert hij direct. Een discussie volgt en de docent vindt hem brutaal. Als de docent bij zijn beslissing blijft vindt Ruben het niet eerlijk (want hij heeft gelijk!) en protesteert nog meer. Waarop hij de klas wordt uitgestuurd. Ruben voelt het machtsverschil tussen hem en de leraar en is ontzettend gefrustreerd.

En zo gaat het vaak, want Ruben kan het niet laten om te reageren. Hij heeft inmiddels een behoorlijk negatieve reputatie opgebouwd bij de docenten. En Ruben heeft intussen een hekel gekregen aan school. Zo is het helemaal met elkaar in een negatieve spiraal beland.

Ruben heeft geen zin meer om huiswerk te maken voor de vakken die hij niet leuk vindt, en spijbelt vaak bij deze vakken. Hierdoor komt hij alleen nog maar meer in de problemen en is hij dus ook uiteindelijk blijven zitten.

Maar hij wil toch zijn diploma halen, dus hoe gaat hij die jaren op school volhouden? We gaan als eerste aan de slag met zijn manier van reageren in de klas. Als hij namelijk niet meer reageert op wat de docenten doen, dan hebben ze ook niets meer om hem op te ‘pakken’  als het ware en komt hij makkelijker door zijn schooltijd heen.

Ik leg uit dat hij gevoelig reageert op oneerlijkheid en dat veel mensen met AD(H)D een sterk gevoel voor rechtvaardigheid hebben. Inderdaad blijkt dat Ruben ook reageert als klasgenoten in zijn ogen benadeeld worden, gewoon omdat hij het niet eerlijk vindt.

Ik leg hem uit wat de rol is van zijn Prefrontale Cortex, een onderdeel van zijn brein. De PFC heeft een remmende functie als het voelbrein geactiveerd wordt door een trigger als oneerlijkheid van de docent of door misbruik te maken van zijn positie (in de ogen van Ruben). Maar de PFC is pas uit ontwikkeld op je 24e jaar, dus vandaar dat Ruben hem nog niet ten volle kan inzetten.

Maar we kunnen de PFC wel trainen en kijken hoever we hiermee komen in de situaties op school. Ik leg uit: ‘Iemand (bijv. docent) drukt als het ware bij jou op de rode knop en het voelbrein reageert dan direct. Op het moment dat bij jou de trigger komt (oneerlijkheid, misbruik positie etc), moet je gelijk hier alert op zijn en eerst even diep ademhalen en je bewust zijn dat je getriggerd wordt. Dat iemand op jouw ‘rode knop’ drukt. Daarna bedenken ‘ik heb eigenlijk gelijk, maar ik kan beter m’n mond houden’ (bijvoorbeeld) en daarna je aandacht op iets anders gaan richten. Dan zakt het gevoel dat je wil reageren al wat meer af. Het is net als een waakhond in jezelf die afgaat. Op het moment dat je bedenkt dat dit niet handig is en je aandacht op iets anders gaat richten, kan de waakhond weer rustig in zijn mand gaan liggen. Zo kun je het ook zien’.

Ik zie bij Ruben het kwartje vallen, hij snapt het. Maar hij zal zichzelf nog tegenkomen, want in de praktijk is dit in het begin best lastig. Je moet dit echt oefenen en oefenen en in het begin voelt het niet fijn. Want het voelt zó oneerlijk op zo’n moment en je wil eigenlijk terug reageren. Maar, hij gaat ermee aan de slag en het zal straks beter en beter gaan.

Daarna gaan we kijken naar het maken van huiswerk voor de vakken waarvoor hij minder gemotiveerd is. Hij kan vroeg goed opstaan en ‘s morgens is je ‘motivatie-spier’ vaak het meest actief, dus daar gaan we op inzetten. Het geeft ook een fijn gevoel als je het  ’vervelende’ werk al op de dag hebt gedaan. Instant tevredenheid 🙂

Daarnaast bespreken we dat hij het ook als een spelletje kan gaan zien. Hij heeft nu een slechte reputatie bij de docenten. Ze zien het niet met hem zitten, geven hem geen kansen meer en beoordelen hem negatief. De beste ‘revenge’ is dan toch om succesvol te zijn? Je kunt je dan ook verheugen in goede cijfers voor vakken waar je nu slecht voor staat. Laat ze maar zien wat je in huis hebt. Wat je waard bent. Dat ze het bij het verkeerde eind hebben… Dat slaat aan, hij ziet voor zich en wil zich hiervoor gaan inzetten.

Misschien herken je in dit verhaal wel je eigen kind. Wat kun je dan doen? Het probleem is in dit geval dat ons onderwijs erop gericht is om generalisten van ons te maken. We moeten voor allerlei basis vakken een voldoende staan, of het ons nou ligt of niet. Terwijl sommige mensen zoals Ruben veel beter uit de verf zouden komen bij een opleiding als specialist. Maar dat is hoe het nu eenmaal is, dus het is vooral belangrijk om te kijken hoe ze de schooltijd zo goed mogelijk door kunnen komen.

Wat kun je als ouder doen?

  • Leg de lat niet te hoog voor vakken waar je kind niet zo goed in is. Een krappe voldoende is dan al heel mooi.
  • Laat je kind taken die hij/zij moeilijk vindt afwisselen met leuke taken of ontspanning. Zo is het beter vol te houden en lukt concentreren beter.
  • Laat je kind eens wisselen met het tijdstip van huiswerk maken. Als ze thuiskomen uit school dan is soms de energie gewoon op en lonken andere leukere dingen zoals vrienden, tv series en social media. Als je kind makkelijk vroeg opstaat is het een goed idee om het zijn/haar huiswerk voor schooltijd te maken. Of als je kind een avondmens is juist later op de avond.
  • Het is belangrijk dat je af en toe even binnen loopt en goede afspraken maakt over het gebruik van mobieltjes e.d. Je kunt bijvoorbeeld het mobieltje laten inleveren rond huiswerk-tijd en daarna weer teruggeven.
  • Voor sommige kinderen kan het helpend zijn om muziek aan te hebben tijdens het huiswerk maken. Muziek activeert bepaalde breindelen waardoor het soms juist beter lukt.
  • Kijk hoe je kind het makkelijkste leert. Is dat door iets te lezen, als iemand het eerst voordoet of door het te horen? Soms werkt een luisterboek beter dan een leesboek! Of eerst iets ‘afkijken’ op een YouTube filmpje. Wees creatief hierin. Als het niet duidelijk is wat het beste werkt dan kan je kind de ‘leerstijlentest van Kolb doen. (bijv. https://www.123test.nl/leerstijl/)
  • Voor sommige vakken kun je online leuke oefeningen vinden die misschien meer aanspreken dan die in het boek.
  • De periodes tussen schoolvakanties zijn vaak periodes van een week of 7 (enkele uitzonderingen daargelaten) en goed te overzien. Breng ze in beeld door een agenda/schema/kalender. Help je kind met dit perspectief: ‘even een paar weken je best doen en dan heb je weer vakantie’. Bij een langere periode tot de vakantie kun je een leuk uitje o.i.d. plannen, zodat je kind/jongere iets heeft om naar uit te kijken.
  • Leg je kind ook uit dat hij op een gegeven moment een profiel kan kiezen of een beroepsopleiding kan gaan doen. En dat hij (of zij) dan meer vakken en taken kan gaan doen die bij hem passen. Vaak zie je mensen met AD(H)D meer tot bloei komen als ze kunnen doen wat ze het liefste doen. Dat helpt om het in perspectief te zien.

 

Wil je meer weten over hoe dit werkt? Lees dan ook mijn blog ‘Help! Waarom ben ik nou zo vaak boos?’ 

Loopt jouw kind hier ook tegenaan en wil je er iets aan doen? Maak dan een afspraak voor een coachgesprek voor hem of haar via deze link: Contactformulier . Je kunt ook als ouder(s) langskomen voor begeleiding, want opvoeden met AD(H)D kan pittig zijn. Het kan heel fijn zijn om een klankbord te hebben en samen te kijken naar de juiste insteek bij bepaalde situaties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *